പാടലീപുത്രത്തിന്റെ രാജപ്രാസാദത്തിന്റെ അന്തർഭാഗത്തേക്ക് കടന്നാൽ, പുറത്തെ കൊട്ടാരക്കലഹലങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായൊരു ലോകമായിരുന്നു അവിടെ.
അനവധി കാവൽപ്പടികൾ കടന്നശേഷം മാത്രമേ എത്തിച്ചേരാനാകുന്ന ആ ഭാഗത്ത് ശബ്ദങ്ങൾക്ക് പോലും ഒരു നിയന്ത്രണമുണ്ടെന്നു തോന്നും.
ചുവന്ന മണൽക്കല്ലിലും മിനുക്കിയ കരിങ്കല്ലിലും തീർത്ത നീണ്ട ഇടനാഴികൾ. ഇരുവശങ്ങളിലും മൗര്യ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വിജയങ്ങളും ധർമ്മവിജയങ്ങളും ആലേഖനം ചെയ്ത ശിലാഫലകങ്ങൾ. ഉയർന്ന തൂണുകളുടെ മുകളിൽ വിടർന്നുനിൽക്കുന്ന താമരാകൃതിയിലുള്ള കൊത്തുപണികൾ.
അവസാനം അവർ എത്തിച്ചേർന്നത്—
ചക്രവർത്തിയുടെ സ്വകാര്യ മന്ത്രണാമുറിയുടെ കവാടത്തിന് മുന്നിൽ.
വാതിലിന് ഇരുവശത്തും ആയുധധാരികളായ അംഗരക്ഷകർ കരിങ്കൽ പ്രതിമകളെപ്പോലെ നിശ്ശബ്ദമായി നിന്നിരുന്നു.
മുന്നിൽ മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സ മഹാഥേരൻ. അദ്ദേഹത്തിന് തൊട്ടുപിന്നിലായി രാധാഗുപ്തനും സുമനനും.
രാധാഗുപ്തൻ വാതിലിലേക്കൊന്നു നോക്കി. അകത്തേക്ക് കടക്കുന്നതിന് മുൻപ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്ത് അപൂർവ്വമായൊരു ഗൗരവം തെളിഞ്ഞു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സമസ്ത നിഴലുകളെയും രഹസ്യങ്ങളെയും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ അപാരമായ പരിചയസമ്പത്തുണ്ടായിരുന്ന രാധാഗുപ്തനും അറിയാമായിരുന്നു—ഈ കവാടത്തിനപ്പുറത്ത് കാത്തിരിക്കുന്ന ചക്രവർത്തിയുടെ മുന്നിൽ തന്റെ വാക്കുകൾ അളന്നുമുറിക്കേണ്ടിവരുമെന്ന്.
കാവൽക്കാരിൽ ഒരാൾ വാതിൽ തുറന്നു. ഭാരമേറിയ പരുക്കൻ മരപ്പാളികൾ ഒച്ചയില്ലാതെ പിന്നിലേക്ക് നീങ്ങി.
അകത്ത് വിസ്തൃതമായൊരു ശിലാമന്ദിരം.
മേൽക്കൂരയിൽ നിന്ന് തൂങ്ങിയിരുന്ന സ്വർണ്ണദീപങ്ങളിൽ എണ്ണയുടെ മൃദുവായ ജ്വാലകൾ കത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ അമിതമായ കൊട്ടാര ആഡംബരങ്ങളൊന്നുമവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ഒരു വശത്ത് ജംബുദ്വീപത്തിന്റെ അതിരുകൾ വരച്ച വിശാലമായ ഭൂപടം. മറ്റൊരു വശത്ത് ധർമ്മശാസനങ്ങളടങ്ങിയ താളിയോലക്കെട്ടുകൾ. ഭിത്തിക്കരികിൽ നിരത്തിവെച്ചിരുന്ന ചെറിയ കൽത്തൂണുകളിൽ വിവിധ ജനപദങ്ങളിൽ നിന്നെത്തിച്ച മണ്ണും കല്ലുകളും മുദ്രവെച്ച് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
മുറിയുടെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത്, ഉയർന്ന കിളിവാതിലിലൂടെ പതിക്കുന്ന പ്രഭാതവെളിച്ചത്തിന് നേരെ, ഒരു താഴ്ന്ന സിംഹാസനസദൃശമായ ശിലാപീഠത്തിൽ സാക്ഷാൽ അശോക ചക്രവർത്തി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു.
പ്രായത്തിന്റെ പാടുകൾ ആ മുഖത്ത് പടർന്നുതുടങ്ങിയിരുന്നുവെങ്കിലും, ശരീരത്തിൽ ഇപ്പോഴും ഒരു യോദ്ധാവിന്റെ ദൃഢത മായാതെ നിന്നു. തലയിൽ കിരീടമില്ല. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത ലളിതമായ ഉത്തരീയം മാത്രം.
എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകളിൽ—
അധികാരത്തിന്റെ ഭാരവും, കലിംഗത്തിന്റെ രക്തക്കളങ്ങൾ കണ്ട മനുഷ്യന്റെ മായാത്ത ഓർമ്മകളും, അതിനെ മറികടന്ന് ധർമ്മത്തിലേക്ക് ആത്മാവിനെ പ്രതിഷ്ഠിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു മനസ്സിന്റെ അഗാധതയും ഒരുമിച്ചു നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വലതുകൈക്കരികിൽ ഒരു ചെറിയ കൽഫലകം ഉണ്ടായിരുന്നു; അതിൽ കൊത്തിയിരുന്നത് പവിത്രമായ ധർമ്മചക്രം. അശോകന്റെ വിരലുകൾ ഇടയ്ക്കിടെ ആ ചക്രരേഖകളിൽ സാവധാനം സ്പർശിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
മൂവരും അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ഭാരമേറിയ വാതിൽ പിന്നിൽ അടഞ്ഞു.
അശോകൻ തലയുയർത്തി.
ആദ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ പതിഞ്ഞത് മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സയിലായിരുന്നു. ഒരു നിമിഷം ഇരുവരുടെയും കണ്ണുകൾ തമ്മിൽ കോർത്തു. അശോകന്റെ മുഖത്ത് ആഴമേറിയ ഭക്തിയും ആദരവും തെളിഞ്ഞു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടി രാധാഗുപ്തനിലേക്കും, ഒടുവിൽ സുമനനിലേക്കും നീങ്ങി. സുമനന്റെ കാഷായവസ്ത്രത്തിലെ പൊടിയും മുഖത്തെ കഠിനമായ ക്ഷീണവും ചക്രവർത്തി ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
അശോകന്റെ പുരികങ്ങൾ നേരിയ തോതിൽ ചുളിഞ്ഞു.
"മഹാഥേരാ..."
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വരം ഉച്ചത്തിലുള്ളതായിരുന്നില്ല. പക്ഷേ ആ കല്ലുമുറിയിലെ ഓരോ ശിലയിലേക്കും ഒരുപോലെ എത്തുന്ന രാജാധികാരത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യമുണ്ടായിരുന്നു അതിൽ.
മൂവരും മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.
മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സ കൈകൾ കൂപ്പി ശിരസ്സുനമിച്ചു. രാധാഗുപ്തൻ ആദരപൂർവ്വം കുനിഞ്ഞു. സുമനൻ സാഷ്ടാംഗം പ്രണമിച്ചു.
"ചക്രവർത്തേ..."
അശോകൻ കുറച്ചുനിമിഷങ്ങൾ അവരെ സൂക്ഷ്മമായി നോക്കിനിന്നു. പിന്നെ ശാന്തമായി പറഞ്ഞു:
"എഴുന്നേൽക്കൂ."
സുമനൻ എഴുന്നേറ്റുനിന്നു. അശോകന്റെ ദൃഷ്ടി വീണ്ടും ആ ചെറുപ്പക്കാരനായ ഭിക്ഷുവിൽ തങ്ങിനിന്നു.
"നിന്റെ യാത്ര അതിവിദൂരങ്ങളിൽ നിന്നായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തം."
"അതെ, ദേവാനാംപ്രിയ..." സുമനൻ ഭയഭക്തിയോടെ മറുപടി നൽകി.
രാധാഗുപ്തനും തിസ്സയും പൂർണ്ണ നിശ്ശബ്ദത പാലിച്ചു. അശോകൻ അത് ശ്രദ്ധിച്ചു; തന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നത് കേവലമൊരു വാർത്തയുമായിട്ടല്ലെന്ന് ചക്രവർത്തിക്ക് ബോധ്യമായി.
അദ്ദേഹം ഇരിപ്പിടത്തിൽ നിന്ന് മുന്നോട്ട് അല്പം ആഞ്ഞു.
"സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ധർമ്മാചാര്യനും, പ്രധാനമന്ത്രിയും, ദൂരദേശത്തുനിന്നൊരു ഭിക്ഷുവും ഒരുമിച്ച് എന്റെ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ..." അശോകന്റെ തുളച്ചുകയറുന്ന കണ്ണുകൾ മൂവരെയും മാറിമാറി തഴുകി, "...അത് സാധാരണൊരു രാജകാര്യമാകാൻ വഴിയില്ല."
ആ മുറിയിലെ നിശ്ശബ്ദത കട്ടപിടിച്ചു.
അശോകന്റെ വിരലുകൾ വീണ്ടും ആ കൽഫലകത്തിലെ ചക്രത്തിൽ തങ്ങിനിന്നു.
"പറയൂ..." അദ്ദേഹം തിസ്സ മഹാഥേരന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കി ശാന്തമായി ചോദിച്ചു: "എന്താണ് എന്റെ സാമ്രാജ്യത്തെ ഇത്രയും ദൂരെയിരുന്ന് അസ്വസ്ഥമാക്കുന്നത്?"
അശോകന്റെ ചോദ്യം ആ ശിലാമുറിക്കുള്ളിൽ ഗൗരവത്തോടെ തങ്ങിനിന്നു.
മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സ പതുക്കെ മുന്നോട്ടുവെച്ചു.
"ദേവാനാംപ്രിയ... ഞങ്ങൾ അങ്ങേക്ക് മുന്നിൽ വെളിപ്പെടുത്താൻ പോകുന്നത് വെറുമൊരു സാധാരണ രാജ്യദ്രോഹ സംഘത്തെക്കുറിച്ചല്ല."
അശോകന്റെ ദൃഷ്ടി തിസ്സയുടെ മുഖത്ത് തറഞ്ഞുനിന്നു.
"സംഘത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ വേരുപിടിച്ച് വളർന്ന ഒരു രഹസ്യവിഭാഗത്തിന്റെ തെളിവുകളാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്. ബുദ്ധന്റെയും മഹാവീരന്റെയും അധ്യാപനങ്ങളെ തങ്ങളുടെ പൈശാചിക രീതിയിൽ അവർ വളച്ചൊടിക്കുന്നു. അവരുടെ ആത്യന്തിക ലക്ഷ്യം... മനുഷ്യപ്രകൃതിയെത്തന്നെ ഉടച്ചുവാർക്കാനുള്ള ഒരു ഭ്രാന്തൻ പരീക്ഷണമാണ്."
രാധാഗുപ്തൻ കൽമേശക്കരികിലേക്ക് നീങ്ങിനിന്നു.
"അവരുടെ പേര്—അഷ്ടബീജ സംഘം."
അശോകന്റെ വിരലുകൾ ആ കൽഫലകത്തിലെ ചക്രത്തിന്മേൽ പൂർണ്ണമായും നിശ്ചലമായി.
"അഷ്ടബീജ..."
അദ്ദേഹം ആ പദം വളരെ പതുക്കെ ഉരുവിട്ടു.
മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സ സുമനനെ നോക്കി. സുമനൻ തന്റെ അരപ്പട്ടയിൽ നിന്നും പുറത്തെടുത്ത തുണിച്ചുരുൾ പൂർണ്ണമായി നിവർത്താതെ തന്നെ രാധാഗുപ്തന്റെ കൈകളിലേക്ക് ഭയഭക്തിയോടെ വെച്ചുകൊടുത്തു.
"ഇവരുടെ ചിഹ്നവും, ആ ഭീകരമായ സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ രൂപരേഖയും ഇതിലുണ്ട്, ദേവാനാംപ്രിയ." രാധാഗുപ്തൻ അത് ചക്രവർത്തിക്ക് നേരെ നീട്ടി.
അശോകൻ അത് വാങ്ങാൻ കൈനീട്ടിയില്ല. പകരം രാധാഗുപ്തന്റെ തീക്ഷ്ണമായ കണ്ണുകളിലേക്ക് നോക്കി.
"ഇവരെക്കുറിച്ച് നിങ്ങൾക്ക് എത്രമാത്രം നിശ്ചയമുണ്ട്?"
"ഇത് വെറും സംശയമല്ല ചക്രവർത്തേ," രാധാഗുപ്തന്റെ സ്വരത്തിൽ ഉരുക്കിന്റെ കാർക്കശ്യമുണ്ടായിരുന്നു. "തെളിവിന്റെ ആദ്യഭാഗം നമ്മുടെ മുന്നിലുണ്ട്. പക്ഷേ, ഈ വിഷച്ചിലന്തികളുടെ വേരുകൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ എത്രയധികം ആഴങ്ങളിലേക്ക് പടർന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ഇനിയും വ്യക്തമല്ല."
അശോകൻ കുറച്ചുനിമിഷങ്ങൾ ചിന്താമഗ്നനായി ഇരുന്നു. "ഇവരുടെ താവളം എവിടെയാണ്?"
രാധാഗുപ്തൻ മറുപടി പറയുന്നതിന് മുൻപ് സുമനൻ വിനീതനായി പറഞ്ഞു:
"കുലൂതത്തിന്റെ വടക്കൻ മലനിരകളിൽ... അവിടത്തെ അഗമ്യമായൊരു ഗുഹാസമുച്ചയത്തിൽ ഇവരുടെ കേന്ദ്രം സജീവമാണ്."
അശോകന്റെ നെറ്റിയിൽ നേർത്ത ചുളിവുകൾ വീണു. "അപ്പോൾ അവരുടെ പരീക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നത് അവിടെനിന്നാണോ?"
"അത് പൂർണ്ണമായി ഉറപ്പില്ല," രാധാഗുപ്തൻ മറുപടി നൽകി. "പക്ഷേ, ആ ശൃംഖലയുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രം അവിടെയുണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾ കരുതുന്നു."
അശോകൻ ശിലാപീഠത്തിലേക്ക് ചാരിയിരുന്നു.
"ഇനി എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്?"
ചോദ്യം രാധാഗുപ്തന് നേരെയായിരുന്നു. സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സർവ്വസൈന്യാധിപന്മാരെയും ചാരന്മാരെയും വിരൽത്തുമ്പിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആ ചാണക്യശിഷ്യൻ ഒരൊറ്റ നിമിഷം പോലും മടിച്ചില്ല:
"സൈന്യത്തെ വിന്യസിക്കാം, ദേവാനാംപ്രിയ. കുലൂതത്തിന്റെ മലനിരകൾ വളഞ്ഞ് ഓരോ ദുർഗ്ഗമ പാതകളും ഉപരോധിക്കാം. ആ സംഘത്തിലെ ഓരോരുത്തരെയും കണ്ടെത്തി ബന്ധനസ്ഥരാക്കാം."
രാധാഗുപ്തന്റെ ശബ്ദം കൊട്ടാരത്തിലെ വെളിച്ചത്തെപ്പോലും മരവിപ്പിക്കുംവിധം കഠിനമായി:
"പ്രതിഷേധിക്കുന്നവരെ... ആ ഗുഹകളിൽ വെച്ചുതന്നെ ഉന്മൂലനം ചെയ്യാം!"
മുറിയിൽ കനത്തൊരു മരവിപ്പ് വീണു.
അശോകന്റെ മുഖത്ത് പെട്ടെന്ന് ഒരു മാറ്റം പ്രകടമായി. കൺകോണുകളിൽ ഒരു ജ്വാല മിന്നിമറഞ്ഞു.
"ഇല്ല!"
ഒരൊറ്റ വാക്ക്. പക്ഷേ ആ ശിലാമന്ദിരത്തിന്റെ ഭിത്തികളെപ്പോലും വിറപ്പിക്കാൻ പോന്ന രാജകല്പനയായിരുന്നു അത്!
രാധാഗുപ്തൻ നിശ്ശബ്ദനായി ശിരസ്സുതാഴ്ത്തി.
"സൈന്യത്തെ അയച്ച് സ്വന്തം ജനങ്ങളെ വേട്ടയാടുന്നത് എന്റെ ഭരണത്തിന്റെ ആദ്യ മാർഗ്ഗമാകില്ല രാധാഗുപ്താ," അശോകൻ പതുക്കെ എഴുന്നേറ്റു. ഉയർന്ന കിളിവാതിലിലൂടെ അദ്ദേഹം പാടലീപുത്രത്തിന്റെ ഉണർന്നുതുടങ്ങിയ മഹാനഗരത്തിലേക്ക് ദൃഷ്ടിയൂന്നി.
"നമ്മുടെ മാർഗ്ഗം... അഹിംസയുടേതാണ്. കലിംഗത്തിന് ശേഷം ഈ സാമ്രാജ്യം ഏറ്റെടുത്ത ധർമ്മത്തിന്റേതാണ്."
മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സയുടെ മുഖത്ത് നേരിയൊരു ആശ്വാസം തെളിഞ്ഞെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനായിരുന്നില്ല.
രാധാഗുപ്തൻ തന്റെ നിലപാടിൽ നിന്ന് ഒരടി പിന്നോട്ട് പോകാതെ ചോദിച്ചു:
"മഹാരാജാവേ... നാം ശാന്തരാകുമ്പോൾ അവർ ആയുധമെടുത്താലോ?"
അശോകൻ തിരിഞ്ഞുനിന്നു.
"അപ്പോഴും ആദ്യം അവരെ കീഴടക്കാൻ ശ്രമിക്കണം; നശിപ്പിക്കാനല്ല."
അത്രയും നേരം മൗനം പാലിച്ച മൊഗ്ഗലിപുത്ത തിസ്സ പതുക്കെ മുന്നോട്ട് നടന്നു.
"ചക്രവർത്തേ..." തിസ്സയുടെ ശബ്ദം ഗംഭീരമായിരുന്നു.
അശോകൻ ആചാര്യനെ നോക്കി.
"തഥാഗതന്റെ പാത അഹിംസ തന്നെയാണ്. എന്നാൽ സംഘത്തെയും ഈ ഭൂമിയിലെ ധർമ്മത്തെയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടവർക്ക്, അധർമ്മത്തിന് മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ചില ഇളവുകൾ അനുവദിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെന്ന് മറക്കരുത്. ഭിക്ഷുക്കളുടെ കൈകളിൽ വാളേൽപ്പിക്കണമെന്നല്ല ഞാൻ പറയുന്നത്. എന്നാൽ നിരപരാധികളുടെ പ്രാണനെടുക്കാൻ വിഷവും വാളുമായി നിൽക്കുന്ന ഒരു പൈശാചികതയെ കണ്ടില്ലെന്ന് നടിക്കുന്നതും അഹിംസയല്ല!"
രാധാഗുപ്തൻ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടുനിന്നു.
അശോകൻ കുറച്ചുനേരം നിശ്ശബ്ദനായി തറഞ്ഞുനിന്നു. പിന്നീട് മുന്നിലെ കൽഫലകത്തിലെ ആ പവിത്രമായ ധർമ്മചക്രത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം വിരലോടിച്ചു.
"അവരെ കണ്ടെത്തണം," അശോകന്റെ സ്വരം ശാന്തവും എന്നാൽ കഠിനവുമായിരുന്നു. "പക്ഷേ ആദ്യം അറിയണം—ആരാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ, അവരുടെ സംഘത്തിൽ എത്രപേരുണ്ട്, എന്താണ് അവരുടെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം. രക്തം ചൊരിയാതെ വേണം ഈ നിഴൽനീക്കം നടത്താൻ."
അശോകൻ നേരെ രാധാഗുപ്തന്റെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നോക്കി. ആ നോട്ടത്തിൽ ചക്രവർത്തിയുടെ കലിംഗാനന്തര ക്രൂരതയില്ലാത്ത കാർക്കശ്യം തിളങ്ങി:
"പക്ഷേ... ഒരു നിരപരാധിയുടെ ജീവനെടുക്കാൻ പോലും അവരുടെ കൈകൾ നീളുന്ന നിമിഷം, സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ദണ്ഡനീതി അവർക്ക് മേൽ പതിക്കാൻ ഞാൻ തെല്ലും മടിക്കില്ല!"
ആ കല്ലുമുറിക്കുള്ളിൽ നിശ്ശബ്ദത വീണ്ടും കട്ടപിടിച്ചു.
ധർമ്മത്തിന്റെ ശാന്തതയ്ക്കും സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അഖണ്ഡതയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള അതിരിലൂടെ മൗര്യ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിഗൂഢമായ രഹസ്യദൗത്യത്തിന് അവിടെ തുടക്കം കുറിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു!
0 comments:
Post a Comment